Kenmerken van hoogbegaafdheid

Peuterleeftijd

Schoolkind

Al vóór een kind naar school gaat is een ontwikkelingsvoorsprong (de term 'hoogbegaafdheid' gebruiken we dan nog niet) al goed op te merken.

De eerste drie à vier levensjaren van een kind spelen zich vaak voor een groot deel  binnen het gezin af. Het kind brengt veel tijd met één van de ouders door. De ouders hebben niet een bepaald ‘leerplan’ voor het kind, maar elke dag leert het kind nieuwe dingen. Het gaat kruipen, staan, lopen. Het leert geluid maken, de eerste woordjes zeggen, de eerste zinnetjes vormen. Dit gaat eigenlijk als vanzelf. Het kind is leergierig, observeert wat de ouders of andere gezinsleden doen en probeert dit te imiteren.

 

Dat de diverse ontwikkelingen niet bij elk kind even snel verlopen, is een bekend gegeven. Dat er eventueel sprake is van afwijkende belangstelling of hoger dan gemiddelde intelligentie wordt niet snel opgemerkt. Toch komt het vaak voor dat ouders aangeven dat de ontwikkeling van hun kind achteraf bezien van meet af aan erg snel ging.

 

Een aantal kenmerken voor een hoogbegaafde peuter:

► Vroeg al goed spreken en een grote woordenschat bezitten. Op het oog komt ook het tegenovergestelde voor: dat het kind heel lang niet praat. Maar als het tenslotte begint met praten, doet het dat gelijk heel goed en volledig.

► Scherp waarnemen, vroeg al goed spreken en een grote woordenschat bezitten, sterke gerichtheid op intellectuele uitdagingen (letters, cijfers), meestal weinig slaap nodig.

► Perfectionisme, waarbij het kind zijn eigen wil niet kan bijbenen en dus “boos op zichzelf” wordt omdat het niet in staat is te voldoen aan zijn eigen wil.

► Overslaan van speelfase ten gunste van intellectuele bezigheden. Speelgoed is aan dergelijke kinderen niet besteed. Boeken met wetenswaardigheden of CD-roms met een hoog educatief gehalte zijn daarentegen zeer welkom.

► Sterke gerichtheid op intellectuele uitdagingen (letters, cijfers).

► Meestal weinig slaap nodig. Het komt voor dat kinderen vanaf hun eerste jaar 's middags niet meer naar bed willen.

► Vol ideeën, die veelal door leeftijdgenootjes niet begrepen worden.

Niet elk (hoog)begaafd kind laat zich zien als zeer intelligent. Soms lijkt zo'n kind eerder afwijkend. Natuurlijk zijn er geen twee kinderen hetzelfde, maar bij begaafde kinderen in de basisschoolleeftijd zien we vaak verscheidene van de volgende kenmerken: ►Moeilijk gedrag. Soms is het kind op school teruggetrokken maar thuis des te moeilijker. Vaak ook (zeker bij jongens!) vertoont het kind zowel op school als thuis afwijkend en vermoeiend gedrag. ►Een ongebruikelijke woordenschat. ►Een honger naar kennis en vasthoudendheid in vragen stellen. ►Een sterk ontwikkeld rechtvaardigheidsgevoel. ►Kritisch over eigen functioneren. In eigen ogen voldoet het kind vaak niet aan de eisen die het zichzelf gesteld had. ►Een scherp waarnemingsvermogen. ►Interesses die afwijken van wat leeftijdgenootjes boeit. ►Contact zoeken met oudere kinderen of volwassenen, omdat zij zich kunnen verplaatsen in de wereld van het kind.