zes profielen

Er zijn allerlei soorten kinderen. Het ene kind is rustig, het andere juist heel impulsief. Het ene kind kan er absoluut niet tegen om tijdens een gezelschapsspel te verliezen, het andere kind zit daar totaal niet mee. Ook onder de meer- en hoogbegaafde kinderen komen dezelfde diverse karaktereigenschappen en onderlinge verschillen voor. Dit maakt dat er een grote verscheidenheid is onder de (hoog-) begaafde kinderen.

 

En toch… wordt vaak gesproken over ‘hoogbegaafden’ alsof het één uniforme groep zou zijn. “Er is een groep kinderen die ‘hoogbegaafd’ zijn. Zij hebben ‘uitdaging’ nodig en dan komt alles vanzelf goed. Zonder uitdaging gaan ze zich vervelen maar met wat extra werk is er geen vuiltje aan de lucht.”

 

 

Betts en Neihart

Twee Amerikaanse wetenschappers, George T. Betts en Maureen Neihart , kwamen na grondige bestudering van vele duizenden dossiers in 1988 tot een indeling in zes groepen hoogbegaafden. In 2010 is deze indeling door hen geactualiseerd en opnieuw uitgebracht. Inhoudelijk zijn de wijzigingen niet groot.

 

 

 

  • Succesvol

    De succesvolle leerling is op het oog zelfvoldaan, ijverig, zelfkritisch en heeft een vaste mindset. Daaronder schuilt echter een afhankelijke, onzekere en faalangstige leerling, die, hoewel hij het tegendeel laat zien, sterke behoefte heeft aan bevestiging. Qua gedrag zijn er met de succesvolle leering over het algemeen weinig problemen. De leerling presteert bovengemiddeld goed, accepteert en conformeert en kiest veilige cq. bekende activiteiten. Vaak zoekt de succesvolle leerling bevestiging bij een 'autoriteit'; leraar, ouder, etc. De misvatting die kan ontstaan bij het waarnemen van een succesvolle leerling, is die van een 'probleemloze' situatie. Over het algemeen is de succesvolle leerling geliefd bij leraren en worden zijn capaciteiten overschat. Hieruit volgt de misvatting dat de succesvolle leerling uit zichzelf zal slagen, terwijl deze juist een sterke behoefte heeft aan bevestiging. Een verrijkt onderwijsaanbod kan een goede uitwerking hebben op de succesvolle leerling. Echter persoonlijke begeleiding waarin bevestiging en sturing gegeven wordt, is hierbij wel van cruciaal belang.
  • Uitdagend

    De uitdagende leerling is de leerling die onderuitgezakt op zijn stoel zit en op het verkeerde moment de verkeerde vraag stelt. De uitdagende leerling heeft voorkeur voor actie en discussie. Dit kan op school tot spanningen leiden; de uitdagende leerling toont zich niet actief betrokken bij lessen, corrigeert de docent en heeft veelal een inconsistente werkwijze, waarbij regels ter discussie gesteld worden. De uitdagende leerling is bijzonder creatief en komt dan ook met andere inzichten of ideeën. De uitdagende leerling is open en direct en heeft veelal last van wisselende stemmingen. De uitdagende leerling is niet geliefd bij leraren en wordt gezien als rebels; niet geheel onterecht: de uitdagende leerling gaat een machtsstrijd niet uit de weg en heeft moeite met het accepteren van straf. Vaak wordt de uitdagende leerling niet gezien als hoogbegaafd en wil men deze leerling laten conformeren. De uitdagende leerling is, in tegenstelling tot wat zijn gedrag zou doen vermoeden, sensitief en onzeker over sociale rollen. Daarbij kan de creatieve manier van denken van de uitdagende leerling binnen school zich niet goed ontplooiën. Het tonen van respect voor de doelen van de uitdagende leerling, het bieden van tolerantie en het belonen van creatief denken, kunnen goede ondersteuning bieden aan de uitdagende leerling.
  • Onderduikend

    De onderduikende leerling wil er sociaal gezien 'bijhoren'. Deze leerling voelt zich onzeker en onder druk gezet. Tevens is er sprake van een laag zelfbeeld, wat bijdraagt aan het gevoel van 'anders-zijn' en het niet toelaten van emoties. De onderduikende leerling devalueert of ontkent zijn eigen talent, scoort onder zijn niveau, stopt met plusgroepen, extra vakken, etc. en voelt zich niet verbonden met docent of klas. Vaak 'switcht' de onderduikende leerling tussen verschillende peergroepen waaraan hij zich dan aan probeert te passen en is de leerling onzeker van zijn koers. De onderduikende leerling heeft behoefte aan de durf om zelf keuzes te maken. Hij voelt zich echter onzeker en past zich dus (tot in het extreme) aan aan een peergroep. Werken aan het zelfbeeld en de eigenwaarde, samen met een peergroep die hem begrijpt en naar hem luistert, vormen goede ondersteuning voor de onderduikende leerling.
  • Drop-out

    De drop-out is een leerling die zich ongeaccepteerd voelt en in een depressieve staat geraakt is. De drop-out is bijna niet te motiveren, is verontwaarigd en boos, roekeloos en manipulatief en heeft hij zichzelf een defensieve houding aangemeten. De drop-out zorgt voor crises en zoekt spanning. De schoolprestaties zijn wisselend; meestal matig. Vaak is de drop-out creatief, maar bekritiseert hij het werk van anderen en vooral zichzelf. De houding van de drop-out kan bij volwassenen tot boosheid leiden, wat weer een negatief effect heeft op het zelfbeeld van de drop-out. De peergroep ziet de drop-out als 'anders'; soms is men ook bang van de leerling. Hoewel het, mede door de ongemotiveerde houding van de drop-out, lastig kan lijken om ondersteuning te bieden aan deze leerling, kan het bieden van veiligheid, structuur en begrip veel goed doen. Het minimaliseren van straffen, het open houden van de dialoog en niet niet bijstellen van doelen en vertrouwen tonen in de leerling, is een goede manier van ondersteuning.
  • Meervoudig zorgvragend

    De meervoudig zorgvragende leerling is de leerling die, naast een hoge intelligentie, andere stoornissen heeft, zoals ADHD, autisme of asperger. Deze leerling voelt zich 'anders' en ziet zichzelf niet als succesvol. Vaak weet de meervoudig zorgvragende leerling niet waar hij bijhoort en heeft hij moeite met contact in de peergroep. De prestaties zijn wisselend en de leerling lijkt in sociaal-emotioneel functioneren jonger dan de werkelijke leeftijd, waardoor hij een aangeleerde hulpeloosheid uitstraalt. Het bevestigen en benadrukken van sterke kanten en persoonlijke begeleiding die zich ook richt op het omgaan met de aanvullende stoornis waarbij lange - en kortetermijndoelen gesteld worden, zijn goede manieren van ondersteuning. De beste resultaten worden bereikt bij een 'voorgekauwde maar uitdagende' leerweg.
  • Zelfstandig

    De zelfstandige leerling is de optimistische, gemotiveerde leerling met zelfvertrouwen die zichzelf accepteert. Hoewel deze leerling ijverig is, is school soms niet de eerste prioriteit. De zelfstandige leerling vindt het niet erg om een keer te falen en leert daarvan. Tevens heeft de zelfstandige leerling tolerantie en respect voor anderen. In tegenstelling tot wat de zelfstandige leerling laat zien, heeft hij meer hulp nodig, niet minder. Deze leerling zoekt naar steun bij nieuwe richtingen en groeiende onafhankelijkheid. De zelfstandige leerling heeft baat bij een geïntegreerd, langetermijn studieplan. Restricties in tijd en ruimte moeten zoveel mogelijk worden weggenomen en de leerling heeft er baat bij als er wordt afgezien van en traditioneel schoolbeleid - en regels.